بهادرکمار نویسنده و تحلیلگر برجسته هندی، دیپلمات و سفیر هند در ازبکستان و ترکیه، در مقالهای که اخیراً در نشریه معتبر Indian Punchline منتشر شده مینگارد، درحال حاضر که تولیدکنندگان اصلی عرب از تصمیم روسیه برای کاهش تولید نفت حمایت کرده اند، دولت بایدن را در برابر این اقدام غافلگیرانه و غیر قابل انتظار، به شدت دست پاچه ساخته است.
دولت بایدن تاکنون در برابر اين اقدام اوپک و اوپک پلاس هيچگونه عکسالعملی جدی نداشته و احتمالاً به دنبال گزینههایی است تا بتواند شکست سیاستهای هژمونیستی خود در شرق میانه را کتمان کند.
اما به گفته نویسنده، اداره بایدن در حال حاضر گزینههای نهایت محدودی در اختیار دارد. او مینویسد: “شوک ناشی از کاهش تولید نفت از ماه می که اخیراً توسط اوپک پلاس اعلام شد، اساساً به این معنی است که هشت کشور کلیدی اوپک تصمیم گرفتند برای کاهش تولید نفت به روسیه بپیوندند و این امر نمایانگر آنست که اوپک و اوپک پلاس اکنون دوباره کنترول بر بازار نفت را در اختیار خود دارند. در اینجا هیچ کشور تولید کننده نفت به عنوان کشور تصمیم گیرنده عمل نمیکند. در این مورد زیبایی بزرگ این است که عربستان سعودی و هفت کشور بزرگ دیگر اوپک به طور غیر منتظرهای تصمیم گرفته اند تا از تلاشهای روسیه حمایت کنند و تولید را به طور یکجانبه کاهش دهند… .”
چه چیزی به این امر منجر شده است؟ اساساً، همانطوریکه بسیاری از تحلیلگران از قبل هشدار داده بودند، تحریمهای غرب علیه نفت روسیه باعث ایجاد انحرافات و ناهنجاریهایی در بازار نفت شد و اکوسیستم ظریف عرضه و تقاضا را که با تصمیم فوقالعاده پرخطر G7 به دستور ایالات متحده ترکیب شد، برهم زد… علاوه بر آن، اقدامات تحریکآمیز دولت بایدن برای آزادسازی منظم نفت از ذخایر استراتیژیک نفت ایالات متحده در تلاش برای مدیریت پایین قیمت نفت و پایین نگهداشتن آن به طور غیر عادی در جهت منافع مصرف کننده امریکایی و همچنين برای کنترول فشارهای تورمی تحت کنترول است.
این تلاشها در واقع توهین به کشورهای تولید کننده نفت است که اقتصاد آنها به شدت به درآمد حاصل از صادرات نفت وابسته میباشد.
اوپک پلاس کاهش تولید را “اقدام پیشگیرانه با هدف حمایت از ثبات بازار نفت” میخواند …
تحلیلگران انتظار دارند که قیمت نفت در کوتاه مدت افزایش یابد و فشار بر بانکهای مرکزی غربی به دلیل افزایش احتمالی تورم افزایش یابد.
آنچه در تصمیم اوپک پلاس به چشم میخورد اینست که تصمیم روسیه برای کاهش تولید نفت تا پايان سال به اتفاق آرا مورد حمایت تولیدکنندگان اصلی عرب قرار گرفته است. بیانیههای مستقل اما هماهنگ با زمان توسط عربستانسعودی، اماراتمتحده عربی، کویت، عراق، الجزایر، عمان و قزاقستان به نشر رسید… به طور قابل توجهی، این اظهارات دقیقاً توسط بزرگترین تولیدکنندگان نفت در اوپک که سابقه استفاده کامل از سهمیه موجود خود را دارند، بیان شده است. به عبارت دیگر، کاهش تولید، واقعی خواهد بود. نه نوشتهای تنها روی کاغذ .
بحران بانکی در امریکا و اروپا حداقل تاحدودی بحران بانکی در ایالات متحده و اروپا باعث شد تا اوپک پلاس مداخله کند. اگرچه واشنگتن آنرا بی اهمیت جلوه خواهد داد، اما در ماه مارچ در بحبوبه ورشکستگی چندین بانک در ایالات متحده و تجربه نزدیک به مرگ کریدت سویس، یکی از بزرگترین بانکهای سویس، قيمت نفت برنت برای اولین بار از سال ۲۰۲۱، به هفتاد دالر در هر بیرل کاهش یافت.
این رویدادها باعث نگرانی در مورد ثبات سیستم بانکی غرب و ترس از رکود اقتصادی شد که بر تقاضای نفت تاثیر میگذارد.
این احتمال وجود دارد که تنشها میان ایالاتمتحده و عربستان سعودی افزایش یابد زیرا قیمتهای بالاتر نفت باعث افزایش تورم میشود و یافتن تعادل بین افزایش نرخ کلیدی و حفظ ثبات مالی و اقتصادی را برای فدرال ریزرف دشوارتر میسازد.
به همين ترتیب، دولت بایدن باید از ادامه همکاری عملی بین روسیه و کشورهای اوپک، بویژه عربستان سعودی، با وجود سقف قيمت غرب برای نفت روسیه و تصمیم روسیه در ماه گذشته برای کاهش تولید یکجانبه خشمگین باشد. دولت بایدن تنها طیف محدودی از گزینهها را برای پاسخ به اقدام غافلگیرکننده اوپک پلاس در اختیار دارد: نخست استفاده از نفت ذخایر استراتیژیک، دوم فشار بر تولیدکنندگان ایالات متحده برای افزایش تولید نفت داخلی، سوم از قانونی حمایت میکند که به ایالات متحده اجازه میدهد گام دراماتیک برای شکایت از کشورهای اوپک بر دارد، یا چهارم، صادرات بنزین و دیزل ایالاتمتحده را محدود کند.
به طور قطع، کاهش تولید اوپک پلاس برخلاف تقاضای غرب برای افزایش تولید نفت است، حتی در شرایطی که تحریمها علیه صادرات نفت و گاز روسیه اعمال شد.
از سوی دیگر، اختلال در عرضه نفت از روسیه به افزایش تورم در کشورهای عضو اتحادیه اروپا کمک کرد.
ایالات متحده از کشورهای عربی خلیج فارس میخواست وارد عمل شده و تولید نفت را افزایش دهند. اما دومیها تعهد نکردند، زیرا احساس میکردند که در غرب فعالیت اقتصادی کافی وجود ندارد و برخلاف انتظار نشانههای آشکاری از رکود وجود دارد.
به این ترتیب اروپا در نتیجه تحریمهای روسیه با وضعیت پیچیده تورم و نزدیک به رکود موسوم به رکود تورمی مواجه است.
در واقع اوپک پلاس شرایط را به درستی خوانده و نشان داد که مایل است جلوتر از منحنی عمل کند. در زمانی که اقتصاد جهانی در تلاش است تا با نرخ سالم رشد کند، تقاضا برای نفت نسبتاً کمترخواهد بود و کاهش تولید نفت برای حفظ تعادل قیمت منطقی است. تنها چیزی که رهبران غربی میتوانند از آن شکایت کنند اینست که کاهش تولید نفت اوپک پلاس در زمان نامناسبی اتفاق افتاده است. اما مشکلات اقتصادهای غربی را نمیتوان به اوپک پلاس محول کرد زیرا اینجا مشکلات ذاتی و درونی وجود دارد که اکنون آشکار میشود.
به عنوان مثال اعتراضات گسترده در فرانسه یا اعتصابات وسیع در بریتانیا نشان میدهد که مشکلات ساختاری عمیقی در این اقتصادها وجود دارد و دولت ها در مقابله با آنها درمانده به نظر میرسند.
از نظر جیوپولیتیکی، اقدام اوپک پلاس بعد از دیدار میان الکساندر نواک، معاون نخست وزیر روسیه و شهزاده عبدالعزیز بنسلمان، وزیر انرژی عربستان سعودی در ۱۶ مارچ در ریاض انجام شد.
این دیدار بر همکاری در بازار نفت متمرکز بود. بنابر این، به طور گستردهای به معنای تحکیم پیوند محکم میان روسیه و عربستان سعودی تلقی میشود.
سوال بزرگ اینست که چگونه مسکو ممکن است از تصمیم اوپک پلاس سود ببرد؟ افزایش قیمت نفت خام به ویژه به نفع روسیه است . به بیان ساده ، کاهش تولید بازار نفت را محکم خواهد کرد و در نتیجه به روسیه کمک میکند تا قیمت های بهتری را برای نفت خامی که میفروشد، تضمین کند. دوم، کاهشهای جدید همچنین تائید میکند که روسیه علیالرغم تلاشهای غرب برای منزوی کردن آن، همچنان بخش جدایی ناپذیر و مهم از گروه کشورهای تولید کننده نفت است. سوم، عواقب تصمیم اخیر بسیار بیشتر است ، زيرا برخلاف کاهش قبلی گروه اوپک پلاس در اوج همه گیری یا اکتوبر گذشته [ کووید ۱۹]، امروز، تقاضا جهانی برای خرید نفت افزایش یافته است، نه کاهش – چیزی که انتظار میرود اینست که چین با یک بهبودی قوی و نیرومند وارد میدان شود.
به عبارت دیگر، کاهش غیرمنتظره اوپک پلاس، اتحاد عربستانسعودی و روسیه را با همسوسازی سطوح تولیدشان، تحکیم بیشتر میبخشد و در نتیجه آنها را در یک موقعیت مساوی قرار میدهد. این یک سیلی محکم بر صورت واشنگتن است.
اشتباه نکنید، این سیگنال دیگری در رابطه با عصر جدیدی است که در آن سعودیها دیگر از امریکا نمیترسند، زیرا “اهرم” اوپک در کنار ریاض است.
سعودی ها تنها کاری را انجام میدهند که باید انجام بدهند و قصر سفید هیچ نظری در این مورد ندارد.
واضح است که بازنگری پویاییهای منطقهای و جهانی که اخیراً به راه افتاده است، در حال افزایش است. آینده دالر نفتی به طور فزاینده ای مبهم به نظر میرسد.
نویسنده: بهادر کمار
برگردان- ندای پرچم